حسن حسين زاده شانه چى

228

اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)

سومين نفر از مدعيان دروغين در اين دوره ، محمد بن نصير نميرى است . او دوران امام هادى و امام عسكرى عليه السّلام را درك كرده و از همان زمان داراى انديشه‌هاى غلوآميزى بود و وجاهتى نزد عالمان شيعه نداشت . او بعد از مرگ شريعى ، مدعى دروغين دوران نائب اول ، نيابت امام عليه السّلام را آرزو مىكرد . بنا به گزارشاتى ، او در زمان امام دهم نيز ادعاهايى داشت . به‌هرحال او پس از وفات نائب اول ، مشروعيت محمد بن عثمان را نپذيرفت و مدعى شد باب امام دوازدهم است . محمد بن عثمان او را طرد كرد و لعنت نمود ؛ ولى او تلاش داشت تا نظر وى را تغيير دهد ، اما موفق نشد و شيعيان وى را از جامعهء خود راندند . « 1 » نام او نيز در ميان اسامى منحرفان ذكر شده و در توقيع مربوط به شلمغانى آمده است . « 2 » با اين حال پيروان ابن نصير زياد و اغلب اهل مدائن بودند . او هم‌چنين از حمايت برخى شخصيت‌هاى سياسى متنفذ شيعه چون بنى فرات برخوردار بود . پيروان او ، كه نصيريه خوانده مىشدند ، پس از او به چند دسته تقسيم گرديدند . گروهى احمد بن محمد بن فرات و عده‌اى محمد بن محمد بن بشر « 3 » و گروهى اسحاق بن احمد بن احمر را به جانشينى او برگزيدند كه گروه اخير به نام اسحاقيه مشهور شدند . « 4 » دربارهء عقايد ابن نصير آمده كه او به تناسخ ارواح و حلول ، قائل و معتقد بود كه خداوند در وجود امام على عليه السّلام حلول كرده است . او دعوى نبوت داشت و امام عسكرى عليه السّلام را خدا مىدانست و هم‌چنين اباحىگرى را در مذهب خود مرسوم نموده بود . « 5 »

--> ( 1 ) . طوسى ، همان ، ص 259 . ( 2 ) . طبرسى ، همان ، ج 2 ، ص 289 و شيرازى ، همان ، ص 199 . ( 3 ) . نوبختى ، فرق الشيعه ، ص 135 . ( 4 ) . ر ك : مشكور ، فرهنگ فرق اسلامى ، ص 451 . ( 5 ) . نوبختى ، فرق الشيعه ، ص 135 - 136 .